Για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας 

http://koindim.wordpress.com/ 

e-mail για συλλογή υπογραφών: koindim@gmail.com

• Για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας
• Signatures/Υπογραφές
• Declaration for the Defense of Society and Democracy
• Αρθρογραφία

• e-mail για συλλογή υπογραφών: koindim@gmail.com

  Το κείμενο αυτό υπήρξε προϊόν της πρωτοβουλίας μιας ομάδας πολιτών από διαφορετικούς χώρους οι οποίοι συμφώνησαν ως προς την αναγκαιότητα να ακουστεί συγκροτημένα και μαζικά μια τεκμηριωμένη, κριτική φωνή τόσο μέσα όσο και έξω από την Ελλάδα. Συμφώνησαν ότι είναι απολύτως απαραίτητη μια παρέμβαση που θα αναδείξει με ένταση στην ελληνική και ευρωπαϊκή κοινή γνώμη τρία μείζονα θέματα, σε μια συγκυρία όπου το κυρίαρχο δίλημμα «λιτότητα ή χρεοκοπία» έχει δώσει τη θέση του στο απολύτως αρνητικό άθροισμα «και λιτότητα και χρεοκοπία»:
  1. Την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και την όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων
  2. Την υπονόμευση των δημοκρατικών θεσμών και των δικαιωμάτων του πολίτη
  3. Τη διάλυση του ευρωπαϊκού οράματος και την αποσύνθεση της ευρωπαϊκής ενότητας
  Η πρωτοβουλία αυτή δεν έχει ως στόχο μόνο τη σύνταξη ενός ακόμη κειμένου και τη συλλογή υπογραφών, παρόλο που έτσι ξεκίνησε. Θέλει να δημιουργήσει ευρείες συσπειρώσεις και να διαδώσει παντού το μήνυμα ότι το «ελληνικό πρόβλημα» απλώς προειδοποιεί για τον κίνδυνο που διατρέχουν βασικές ευρωπαϊκές κοινωνικές και πολιτικές αξίες. Και, επομένως, μας αφορά όλους και όλες.
  Στόχος είναι όσοι και όσες υπογράψουν το κείμενο να εμπλακούν, εφόσον το επιθυμούν, σε κοινωνικές δράσεις, σε μια δυνητική συνέργεια με φορείς και χώρους που από πρώτο χέρι γνωρίζουν, καλύτερα από όλους, τι πραγματικά συμβαίνει στην Ελλάδα σήμερα και που ενδιαφέρονται να εργαστούν για μια κοινωνική και δημοκρατική Ευρώπη. Στην κρίση κανείς δεν είναι μόνος του. Απάντηση στους αποκλεισμούς είναι η συμμετοχή. Απάντηση στην ηττοπάθεια και την απαισιοδοξία είναι η δράση.
  

Για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας

Η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται τόσο από την κρίση όσο και από τις αδιέξοδες συνταγές αντιμετώπισής της. Υποχωρούν θεσμοί που συγκροτήθηκαν μέσα από πολλούς αγώνες και θυσίες στη μεταπολεμική Ελλάδα: οι κοινωνικές ασφαλίσεις, το σύστημα δημόσιας υγείας και περίθαλψης, η εκπαίδευση, οι συγκοινωνίες, το φυσικό και αστικό περιβάλλον, η δυνατότητα ασφαλούς διαβίωσης, στοιχειώδη δημόσια αγαθά που συνιστούν την ελληνική εκδοχή ενός ήδη λειψού και απαξιωμένου κοινωνικού κράτους κατεδαφίζονται, με αποτέλεσμα η κοινωνία να οδηγείται στην ασφυξία.

Προβάλλεται εκβιαστικά το δίλημμα: λιτότητα ή χρεοκοπία; Ωστόσο, δεν πρόκειται για δίλημμα αλλά για αρνητικό άθροισμα: και λιτότητα και χρεοκοπία. Η ανά τρεις μήνες απειλή αποβολής της Ελλάδας από την ευρωζώνη είναι ηθικά ανοίκεια και οικονομικά καταστροφική, γιατί ενισχύει την βαριά ύφεση, μετατρέποντας την Ευρώπη σε κεντρικό παράγοντα αβεβαιότητας, οικονομικής αστάθειας και βαθέματος της κρίσης. Η ίδια η Ευρώπη διαμορφώνει τις συνθήκες ώστε η Ελλάδα να μην τηρεί τις δανειακές της υποχρεώσεις.

Κάθε μέρα γίνεται πιο φανερό ότι η συγκεκριμένη πολιτική αντιμετώπισης της κρίσης, που κορυφώθηκε με την ψήφιση του Μνημονίου 2, δεν είναι μια πορεία διάσωσης και εξόδου ούτε άρσης των χρόνιων παθογενειών του ελληνικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος, αλλά μια πορεία καταστροφική, βασισμένη στην κοινωνική αδικία. Την κρίση δεν την υφίστανται όσοι εκμεταλλεύτηκαν το κράτος και το δημόσιο συμφέρον επί δεκαετίες, αλλά οι πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτοφανή επιχείρηση αναδιανομής πλούτου και ισχύος, που υπονομεύει το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, δημιουργώντας ακραίες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. Ταυτόχρονα, επανεμφανίζεται δυναμικά ο εθνικισμός ενώ εντείνονται ο ρατσισμός και η ξενοφοβία.

Η ψευδώνυμη χρήση της έννοιας της «μεταρρύθμισης» είναι ενδεικτική για την αδυναμία υπέρβασης της κρίσης. Και αυτοί ακόμη που ήλπιζαν ότι η κρίση θα αποτελούσε ευκαιρία εξυγίανσης και τολμηρής θεσμικής ανανέωσης αντιλαμβάνονται πλέον ότι οι επιβαλλόμενες «μεταρρυθμίσεις» διαλύουν την κοινωνία. Ο λόγος που κυριαρχούσε στο εσωτερικό και εντείνεται στο εξωτερικό είναι ηθικολογικός, τιμωρητικός και ενοχοποιητικός. Κάθε αντίρρηση και κριτική επισείει την κατηγορία του «λαϊκισμού», του «συντεχνιασμού» και του «αντιευρωπαϊσμού». Αφού πρώτα στιγματίστηκε η μεταπολίτευση και το πνεύμα δημοκρατίας που έφερε στον τόπο, παρακολουθήσαμε και τον εξαγνισμό της άκρας δεξιάς, με τη συμπερίληψή της στην κυβέρνηση. Παράλληλα, πυκνώνουν οι προτάσεις για κυβερνήσεις «αρίστων», για συνασπισμούς τεχνοκρατών που θα «σώσουν» τη χώρα. Πρόκειται για ισχυρές αντιδημοκρατικές και αυταρχικές τάσεις, που εκμεταλλεύονται, με λαϊκιστικό τρόπο, τα δικαιολογημένα αισθήματα αποτροπιασμού απέναντι στην παλιά τάξη πραγμάτων που καταρρέει. Ωστόσο, σε αντίθεση με έναν ρηχό «εθνικά υπερήφανο» λόγο εναντίον των δανειακών συμβάσεων, δεν νοσταλγούμε, βέβαια, αυτή την τάξη.

Ελλάδα και Ευρώπη βυθίζονται σε μια αλληλοτροφοδοτούμενη κρίση, που δείχνει όχι μόνο τις θεσμικές αδυναμίες της Ένωσης, αλλά και τη διαχείρισή της από τις συντηρητικές ηγεσίες με νεοφιλελεύθερες συνταγές. Όσο και αν μοιάζει δύσκολο, οφείλουμε να εργαστούμε για μια κοινωνική και δημοκρατική Ευρώπη, που θα προβάλλει τις ιστορικές και πολιτικές της αξίες, δίνοντας νέο περιεχόμενο στην παγκοσμιοποίηση — άλλωστε, η λύση δεν μπορεί να είναι εθνική, αλλά πρέπει να ανταποκρίνεται στις διαστάσεις της ηπείρου μας, και όχι μόνο. Σήμερα ταπεινώνουν τους Έλληνες, αύριο τους υπόλοιπους λαούς, σπέρνοντας δυσπιστία και μίσος ανάμεσά τους. Πρόκειται για μια καταστροφική στιγμή στην ευρωπαϊκή ιστορία. Έτσι, η αλληλεγγύη προς την Ελλάδα συνιστά πολιτικό διακύβευμα για όλη την προοδευτική Ευρώπη.

Απέναντι στον άκριτο και εντέλει ταξικό λόγο οφείλουμε να προτάξουμε την κριτική σκέψη, την καθημερινή εμπειρία και τις ανάγκες των πολιτών, ιδίως αυτών που πλήττονται άδικα από την κρίση. Όσοι και όσες υπογράφουμε το κείμενο, επιθυμούμε να συμβάλουμε στη διαμόρφωση ενός ισχυρού μετώπου υπεράσπισης της κοινωνίας και της δημοκρατίας. Μια μεγάλη συμπαράταξη, που θα φέρνει κοντά ανθρώπους από διαφορετικούς χώρους, με στόχο να αποκαταστήσει το νόημα των λέξεων, τη δημιουργική επικοινωνία ανάμεσα σε κοινωνικούς χώρους και πολίτες με διαφορετικές εντάξεις, που συμμερίζονται τις θεμελιώδεις αρχές της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης και της δημοκρατίας, τις συντεταγμένες δηλαδή της ιδιότητας του πολίτη σε ένα φιλελεύθερο και δημοκρατικό πολίτευμα.

Απορρίπτοντας τη λογική του «μονόδρομου», τα ανιστόρητα στερεότυπα που ενοχοποιούν την ελληνική κοινωνία καταρρακώνοντας τη συλλογική αξιοπρέπειά μας, επιδιώκουμε να αναδείξουμε, εντός κι εκτός Ελλάδας, τις συνέπειες της κρίσης. H ελληνική κρίση είναι μέρος μιας συνολικότερης κρίσης, η οποία αλλάζει θεμελιακά την ιστορική εποχή που ζούμε. Σ’ αυτήν τη μεταιχμιακή περίοδο είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι διακυβεύονται τόσο η έννοια του κοινωνικού, όσο και η δημοκρατία και τα δικαιώματα του πολίτη.

Share this:

• Twitter
• Facebook

Λιτότητα και χρεοκοπία ή αλληλεγγύη και χειραφέτηση; 

Ενθέματα, 12 Φεβρουαρίου 2012
http://enthemata.wordpress.com/2012/02/19/hristopoulos-6/#more-6373

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Έργο του J.-M. Marello

Στο βιβλίο του Για την υπεράσπιση της κοινωνίας (Ψυχογιός, 2002), τίτλος στον οποίο μπορεί και να παραπέμπει αυτός του κειμένου «Για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας», ο Φουκώ αναδεικνύει ότι στο όνομα της κοινωνίας διεξάγεται ένας πόλεμος, τόσο έκδηλος όσο και υπόγειος, μεταξύ δύο ασυμφιλίωτων και ασύμμετρων δυνάμεων:  από τη μία, αυτών που παρουσιάζουν την κοινωνία ως τον χώρο του λόγου, της γνώσης, του δικαίου, της τάξης και της ειρήνης, και από την άλλη εκείνων που αναγνωρίζουν μέσα σε όλα αυτά τα ανθρωποκεντρικά μορφώματα τη συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα. Οι δυνάμεις όμως που διακυβεύονται εντός της Ιστορίας δεν υπακούουν σε καμία νομοτέλεια, και το μεγάλο παιχνίδι της Ιστορίας είναι ποιος θα οικειοποιηθεί καλύτερα τους κανόνες του συστήματος προς όφελός του.

Αυτό που συμβαίνει σήμερα με  επιθετικό τρόπο είναι το εξής: μέρος των δυνάμεων που θεωρητικά αρέσκονται στην παρουσίαση της κοινωνίας ως του χώρου του λόγου, της τάξης, του δικαίου κλπ. είναι αυτές που έχουν αναλάβει να πολεμήσουν την κοινωνία ή –για να μην είμαστε τόσο αυστηροί– αυτές που έχουν αναλάβει τη θεωρητική πλαισίωση ή την απολογία του πολέμου. Αντίστροφα, μέρος των δυνάμεων που αντιλαμβάνονται την κοινωνία ως το κατεξοχήν πεδίο αντιθέσεων, «συνέχισης του πολέμου με άλλα μέσα», προσπαθούν να κινητοποιηθούν για την υπεράσπισή της. Έτσι αντιλαμβανόμαστε τη συγκυρία και γι’ αυτό υπογράψαμε το κείμενο. Το κείμενο λέει τα αυτονόητα, τα οποία μπορούμε να τα ταξινομήσουμε σε τέσσερις άξονες:

• Αυτό που ζούμε δεν είναι δίλημμα αλλά αρνητικό άθροισμα: και λιτότητα και χρεοκοπία. Άρα, το πραγματικό δίλημμα είναι «λιτότητα και χρεοκοπία» από τη μία, και χειραφέτηση από την άλλη.
• Η κοινωνία διαλύεται. Αποσαθρώνεται. Δε νοσταλγούμε όμως το «παλιό καθεστώς». Οι περισσότεροι από όσους υπογράφουν το κείμενο ήταν σχεδόν πάντα κριτικοί απέναντι στις ηγεμονικές επιλογές που καθοδήγησαν τον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό τα τελευταία χρόνια και τον έφεραν στο σημείο αυτό. Συμβαίνει όμως το εξής, εκ πρώτης όψης, παράδοξο. Οι κατεξοχήν εκφραστές του καθεστώτος αυτού στο πεδίο της πολιτικής και της διανόησης είναι αυτοί που αίφνης παρουσιάζονται ως διαλύτες του.
• Η δημοκρατία εκφυλίζεται. Την Κυριακή 12 Φεβρουαρίου, όταν το κείμενο είχε ετοιμαστεί, φοβηθήκαμε ότι θα χανόταν μέσα στην επικοινωνιακή μετατόπιση που θα επέφεραν οι φλόγες στο κέντρο της Αθήνας. Κι όμως, ο γερμανός υπουργός οικονομικών δεν περίμενε ούτε μια βδομάδα, έστω για τα προσχήματα. Ήδη τη δεύτερη μέρα μετά την ψήφιση της δανειακής σύμβασης ξεκίνησε νέος γύρος αξιώσεων, με αποτέλεσμα την αγανάκτηση ακόμη και των πιο «μνημονιακών» δυνάμεων. Έτσι, σε αυτή τη συγκυρία αναδεικνύεται με εμφατικό τρόπο ότι ο νεοφιλελευθερισμός δεν θέλει ούτε φιλελευθερισμό ούτε δημοκρατία. Το παράδειγμα δεν είναι ιστορικά καινοφανές. Τα μεγαλύτερα νεοφιλελεύθερα πειράματα δεν μπορούν να διεξαχθούν σε καθεστώς φιλελεύθερου-δημοκρατικού πολιτεύματος. Για τον λόγο αυτό, προσπαθούν να το ακυρώσουν, να το εμφανίσουν ως μια θεσμική πολυτέλεια.
• Η Ευρώπη  αποδιαρθρώνεται. Αναβιώνουν τα πλέον αρνητικά στερεότυπα και ταξινομήσεις όλων για όλους. Η νεοφιλεύθερη Ευρώπη συνθλίβει την πολιτική Ευρώπη,  την ιδέα δηλαδή ότι υπάρχει ένα μέλλον στη συγκρότηση μιας κοινής πολιτικής κοινότητας των ευρωπαϊκών λαών.  Και το χειρότερο, είναι τέτοια η ιστορική κληρονομιά που λειτουργεί σαν βαρίδι, αντί σαν πυξίδα. Η Ευρώπη για μια ακόμη φορά,  σε λιγότερο από έναν αιώνα, αποδεικνύεται ανεπίδεκτη μαθήσεως.

***

Μας ρωτούν πολλοί για  το «διά ταύτα». Δεν θέλουμε να σταματήσουμε σε ένα ακόμη κείμενο διανοουμένων, ούτε μας ενδιαφέρει να απαντήσουμε σε άλλα τέτοια κείμενα. Θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε το αδιαμεσολάβητο βίωμα της κρίσης στους κοινωνικούς χώρους που δοκιμάζονται και δουλεύουν στις συνθήκες αυτές. Να φωνάξουμε, με στόχευση στην Ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο, πως «είμαστε εδώ», μαζί με όλους αυτούς τους φορείς που γνωρίζουν καλύτερα από όλους μας τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα και σε τελευταία ανάλυση διακυβεύεται σε αυτήν τη χώρα.